Waa Maxay Faa'iidooyinka Uu Inoo
Leeyahay Qaadashada Kaarka Aqoonsiga Qaranka?
Kaarka Aqoonsiga Qaranku Waa
Dukumeenti Muhiim U Ah Muwaadin Kasta. Waxay Bixisaa Caddaynta Aqoonsiga Iyo
Dhalashada, Waxayna Lagama Maarmaan U Tahay Helitaanka Adeegyada Dawladda,
Furitaanka Xisaabaadka Bangiyada, Iyo Safarka Dibadda.Soomaaliya Waa Dal Ku Soo
Badanaya Tignoolajiyada, Siina Ilbaxsan. Sidoo Kale Waa Wadan Is Maamula. Waxaa
Muhiim Ah In Soomaalidu Ay Yeelato Kaararka Aqoonsiga.Bal Qiyaas Kaarka Uu Ku Qoran Yahay Magacaaga, Sawirkaaga, Iyo
Taariikhda Dhalashada. Waxa Kale Oo Ay Leedahay Nambar Gaar Ah Oo Laguu
Qoondeeyay. Lambarkan Waxa Loo Isticmaalaa In Lagugu Aqoonsado Nidaamka
Dawladda.
Aqoonsiga Qaranku Waa Muhiim Sababtoo Ah Waxay
Gacan Ka Geystaan Ka Hortagga Khiyaanada Iyo Xatooyada Aqoonsiga. Waxa Kale
Oo Ay Dadka U Fududeeyaan Helitaanka Adeegyada Dawladda Iyo Safarrada Dibadda
Ah. Soomaaliya Gudaheeda, Aqoonsi Qaran Ayaa Looga Baahan Yahay Si Uu U
Codeeyo, Isu Diiwaan Geliyo Lahaanshaha Dhulka, Iyo Helida Noocyada Daryeelka
Caafimaadka Iyo Waxbarashada Qaarkood.
Waa Maxay Faa'iidooyinka Badan Oo Ku
Jirta Qaadashada Kaarka Aqoonsiga Qaranka?
1.Helitaanka Adeegyada Dawladda: Kaarka Aqoonsiga
Qaranka, Soomaalidu Waxay Si Fudud U Heli Karaan Adeegyada Dawladda Sida
Daryeelka Caafimaadka, Waxbarashada, Iyo Ilaalinta Bulshada.
2. Fursadaha Maaliyadeed: Kaarka Aqoonsiga Qaranka Ayaa
Loo Baahan Yahay Si Loo Furo Xisaab Bangi Oo Loo Helo Kaarka Deynta. Tani Waxay
Soomaalida Ka Caawin Kartaa Inay Dhaqaale Kaydsato Oo Ay Helaan Adeegyo
Maaliyadeed.
3.Socdaalka Caalamiga Ah: Kaarka Aqoonsiga Qaranka Ayaa
Loo Baahan Yahay Si Aad U Safarto Dibadda. Tani Waxay U Ogolaanaysaa Soomaalida
Inay Booqdaan Qoyska Iyo Asxaabta, Ka Qaybgalaan Shirarka, Iyo Ganacsiyo
Dibadda Ah.
4.Ammaanka: Kaarka Aqoonsiga Qaranka Ayaa Kaa Caawin Kara
Ka Hortagga Khiyaanada Iyo Xatooyada Aqoonsiga. Waxa Kale Oo Loo Isticmaali
Karaa In Lagu Aqoonsado Dadka Haddii Ay Dhacdo Musiibo Ama Xaalad Degdeg Ah.
Dowladda Soomaaliya Ayaa Hadda Dadaal Ugu Jirta Sidii
Dhammaan Muwaadiniinta Loo Siin Lahaa Kaararka Aqoonsiga. Tani Waa Horumar
Wanaagsan, Waxaana Muhiim Ah In Soomaalida Ay Ka Faa’ideystaan Fursadan Si Ay
U Helaan Kaarka Aqoonsiga.
Sidee Soomaalidu Uga Faa’iidaysan Karaan Qaadashada Kaarka Aqoonsiga
Qaranka?
1.Beeraleyda Soomaaliyeed Waxay Isticmaali Karaan Kaarka
Aqoonsiga Qaranka Si Uu Isugu Diiwaan Geliyo Kaalmada Iyo Barnaamijyada
Taageerada Ee Dowladda Bixiso.
2.Ardayda Soomaaliyeed Waxay Uu Isticmaali Karaan Kaarka
Aqoonsiga Qaranka Si Ay Isku Diiwaan Geliyaan Oo Ay U Helaan Deeqaha Waxbarasho
Ee Dowladda.
3.Ganacsatada Soomaaliyeed Waxay Uu Isticmaali Karaan Kaarka
Aqoonsiga Qaranka Si Ay U Diiwaan Geliyaan Ganacsi Una Furtaan Xisaab Bangi.
4.Qofka Soomaaliga Ah Ee Safra Wuxuu Isticmaali Karaa Kaarka Aqoonsiga Si Uu
U Helo Baasaboor Iyo Safarro Dibadda Ah.
Guud Ahaan, Waxaa Jira Faa'iidooyin Badan Oo Ku Jira
Qaadashada Kaadhka Aqoonsiga Qaranka. Soomaalida Waxaa La Gudboon Inay Ka
Faa’ideystaan Fursada Ay Ku Heli Karaan Kaarka Aqoonsiga Qaranka Si Ay U
Helaan Dhammaan Faa’iidooyinka Uu Leeyahay.
Saamaynta Kaarka Aqoonsiga Uu Ku Leeyahay Hormarka Dhaqaalaha Dalka?
Kaarka Aqoonsiga Qaranka Waxa Uu Sidoo Kale Noqon Karaa
Qalab Awood Leh Oo Lagu Horumarinayo Dhaqaalaha Soomaaliya.Marka Ay Dadku
Haystaan Kaarka Aqoonsiga Qaranka, Waxaa U Fududaanaya Inay Ka Qayb Qaataan
Dhaqaalaha Rasmiga Ah. Waxay Furan Karaan Xisaab Bangi, Amaah, Iyo Ganacsiyo
Bilaabi Karaan. Taasi Waxay Horseedi Kartaa Shaqo Abuur Iyo Kobac Dhaqaale.
Kaarka Aqoonsiga Qaranku Wuxuu Kaloo Caawin Karaa Dhimista Musuqmaasuqa. Marka Ay
Dadku Helaan Dariiq Ay Ku Caddeeyaan Aqoonsigooda, Waxaa Aad U Adag In
Saraakiisha Musuqmaasuqa Ah Ay Dalbadaan Laaluush Ama Lacag Ay Xadaan. Tani Waxay
Abuuri Kartaa Jawi Hufan Oo Ganacsi
Saaxiibtinimo Leh.
Ugu Dambeyntii, Kaarka Aqoonsiga Qaran Wuxuu Wax Ka Tari
Karaa Horumarinta Wadajirka Iyo Midnimada Bulshada. Marka Ay Dadku Dareemaan
Inay Ka Mid Yihiin Bulsho Qaran, Waxay U Badan Tahay Inay Ka Wada Shaqeeyaan
Sidii Ay Mustaqbal Wanaagsan U Dhisi Lahaayeen Dalkooda.
Sidee Kaarka Aqoonsiga Qaranku U Horumarin Karo Dhaqaalaha Soomaaliya?
1.Beeralayda Soomaaliyeed Ee Haysta Kaarka Aqoonsiga
Qaranka Waxa Uu Si Fudud U Heli Karaa Deyn Uu Ku Maal Gashado Beertiisa. Tani
Waxay Horseedi Kartaa In Wax Soo Saarka Beeraha Oo Kordha Iyo Shaqo Abuurka.
2.Ganacsadaha Soomaaliyeed Ee Haysta Kaarka Aqoonsiga
Qaranka Waxa Uu Si Fudud U Diiwaan Gashan Karaa Ganacsigiisa Oo Uu U Furan
Karaa Xisaab Bangi. Tani Waxay Ka Caawin Kartaa Inay Bilaabaan Oo Ay Kobciyaan
Ganacsigooda, Taas Oo Abuuri Karta Shaqo, Waxna Ku Soo Kordhin Karta
Dhaqaalaha.
3.Muwaadinka Soomaaliyeed Ee Haysta Kaarka Aqoonsiga
Qaranka Ayaa Si Fudud U Heli Kara Adeegyada Dowladda Sida Caafimaadka Iyo
Waxbarashada. Tani Waxay Horseedi Kartaa In La Helo Shaqaale Caafimaad Qaba Oo
Aqoon Leh, Taas Oo Kor U Qaadi Karta Wax Soo Saarka Dhaqaalaha.
4.Muwaadinka Soomaaliyeed Ee Haysta Kaarka Aqoonsiga
Qaranka Si Fudud Ayuu Ugu Safri Karaa Dibadda Si Uu Ganacsi U Sameeyo Ama Uu
Uga Qeyb Galo Shirarka. Tani Waxay Gacan Ka Geysan Kartaa Horumarinta Dhoofinta
Soomaaliya Iyo Soo Jiidashada Maalgashiga Shisheeye.
Guud Ahaan, Kaarka Aqoonsiga Qaranku Waa Qalab Qiimo
Leh Oo Lagu Horumarinayo Dhaqaalaha Soomaaliya. Waxay Gacan Ka Geysan Kartaa
Abuurista Shaqooyin, Dhimista Musuqmaasuqa, Kor U Qaadida Wada Jirka Bulshada,
Iyo Kor U Qaadida Kobaca Dhaqaalaha.
Dowladda Soomaaliya Waa In Ay Sii Wadaa Ka Shaqeynta
Bixinta Kaararka Aqoonsiga Qaranka Dhammaan Muwaadiniinta. Tani Waa Tallaabo
Muhim Ah Oo Loo Qaaday Dhismaha Soomaaliya Oo Xooggan Oo Barwaaqo Ah.
Waa Maxay Doorka Kaarka Aqoonsiga Qaranka Uu Ku Leeyahay Ammaanka Dalka?
Kaarka Aqoonsiga Qaranku Waxa Uu Sidoo Kale Noqon
Karaa Qalab Qiimo Leh Oo Loogu Talagalay Ammaanka Soomaaliya, Gudaha Iyo
Dibadda Dalka.
1.Dalka Gudahiisa, Kaarka Aqoonsiga Qaranka Ayaa Kaa
Caawin Kara Yaraynta Dambiyada Iyo Argagixisada. Marka Ay Dadku Helaan Waddo Ay
Ku Caddeeyaan Aqoonsigooda, Waxaa Aad Ugu Adag Dembiilayaasha Iyo Argagixisada
Inay Hawlgalaan. Tusaale Ahaan, Kaarka Aqoonsiga Qaranka Waxaa Loo Isticmaali
Karaa In Lagu Xaqiijiyo Aqoonsiga Dadka Soo Galaya Xarumaha Dowladda Ama
Meelaha Kale Ee Xasaasiga Ah.
2.Kaarka Aqoonsiga Qaranka Wuxuu Kaloo Kaa Caawin
Karaa Horumarinta Sharciga. Marka Saraakiisha Booliisku Ay Helaan Hab Ay Si Deg
Deg Ah Oo Sahlan Ku Gartaan Dadka, Waxay Si Wax Ku Ool Ah U Baari Karaan
Dembiyada Oo Ay Soo Qabtaan Tuhmanayaasha.
3.Dalka Dibaddiisa, Kaarka Aqoonsiga Qaran Wuxuu Ka
Caawin Karaa Soomaalida Inay Si Badbaado Leh Oo Ammaan Ah Ugu Safraan. Soomaalidu
Marka Ay Helaan Waddo Ay Ku Caddeeyaan Aqoonsigooda, Waxaa Aad U Yar In La
Dhibaateeyo Ama La Xiro Saraakiisha Socdaalka. Kaarka Aqoonsiga Qaranka Ayaa
Sidoo Kale Soomaalida Ka Caawin Kara In Ay Helaan Adeegyada Qunsuliyada Iyo
Kaalmada Marka Ay Dibadda Joogaan.
Sidee Uu Kaarka Aqoonsiga Qaranka U Hagaajin Karo Ammaanka Soomaaliya?
Muwaadinka Soomaaliyeed Ee Haysta Kaarka Aqoonsiga
Qaranka Ayaa Si Fudud U Geli Kara Xarumaha Dowladda Iyo Meelaha Kale Ee
Xasaasiga Ah. Tani Waxay Kaa Caawin Kartaa In La Yareeyo Khatarta Xadgudubyada
Amniga.
Muwaadinka Soomaaliyeed Ee Haysta Kaarka Aqoonsiga
Qaranka Waxaa Si Sahal Ah U Aqoonsan Kara Ciidamada Booliska. Tani Waxay Gacan
Ka Geysan Kartaa Hagaajinta Sharci Fulinta Iyo Dhimista Dembiyada.
Muwaadinka Soomaaliyeed Ee Haysta Kaarka Aqoonsiga
Qaranka Ayay Ku Yartahay In Saraakiisha Socdaalka Ay Dhibaateeyaan Ama Ay
Xiraan Marka Uu U Safrayo Dibadda. Tani Waxay Ka Caawin Kartaa Inay Si Badbaado
Leh Oo Ammaan Ah Ugu Safraan.
Isku Soo Wada Duuboo, Kaarka Aqoonsiga Qaranku Waa
Aalad Qiimo Badan U Leh Amniga Soomaaliya. Waxay Gacan Ka Geysan Kartaa
Dhimista Dembiyada Iyo Argagixisanimada, Hagaajinta Sharciga, Iyo Caawinta Soomaalida
Inay Si Badbaado Leh Oo Ammaan Ah Ugu Safraan.
Dowladda Soomaaliya Waa In Ay Sii Wadaa Ka Shaqeynta
Bixinta Kaararka Aqoonsiga Qaranka Dhammaan Muwaadiniinta. Tani Waa Tallaabo
Muhiim Ah Oo Loo Qaaday Soomaaliya Si Ay U Noqoto Waddan Ammaan Ah.
Kaarka
Aqoonsiga Qaran Wuxuu Wax Ka Tari Karaa Horumarinta Wadajirka Iyo Midnimada
Bulshada.
Kaarka Aqoonsiga (ID) Wuxuu Qayb Ka Qaadan Karaa
Horumarinta Wadajirka Iyo Midnimada Bulshada Soomaaliyeed Siyaabo Dhowr Ah Oo
Ay Ka Mid Yihiin.
1.Kor U Qaadida Dareenka Aqoonsiga Qaran. Kaarka Aqoonsiga
Qaranku Waa Astaan Jireed Oo Muujinaya Dhalashada Iyo Aqoonsiga Soomaaliyeed.
Waxay Caawin Kartaa In La Kobciyo Dareenka Lahaanshaha Iyo Ujeeddada Guud Ee Soomaalida
Dhexdeeda.
2.Yaraynta Takoorka. Kaarka Aqoonsiga Qaranku Waxa Uu
Wax Ka Tari Karaa In La Yareeyo Takoorka Iyo Horumarinta Sinnaanta Soomaalida. Waxay
Kaloo Wax Ka Tari Kartaa In Soomaalida Laga Ilaaliyo Xadgudubyada Ka Dhanka Ah
Xuquuqda Aadanaha.
3.Fududeynta Isgaarsiinta Iyo Iskaashiga. Kaarka Aqoonsiga
Qaranka Waxa Uu Sahli Karaa In Soomaalida Ay Ku Wada Xiriiraan Oo Ay Iska
Kaashadaan. Waxa Kale Oo Ay Gacan Ka Geysan Kartaa In La Dhiso Is-Aaminaad Iyo
Isfaham Ka Dhexeeya Kooxaha Kala Duwan Ee Soomaalida.
4.Dhiirigelinta Ka Qaybgalka Bulshada. Kaarka Aqoonsiga
Qaranka Ayaa Loo Baahan Yahay In Lagu Codeeyo Doorashada Soomaaliya. Tani Waxay
Gacan Ka Geysan Kartaa In Soomaalida Lagu Dhiirigaliyo In Ay Ka Qaybqaataan
Geeddi-Socodka Siyaasadda Oo Ay Wax Ku Yeeshaan Mustaqbalka Dalkooda.
Haddaba, Waxaan Halkan Ku Soo Qaadanaynaa Tusaaleyaal
Gaar Ah Oo Muujinaya Sida Uu Kaadhka Aqoonsiga Qaranku Uga Qayb Qaadan Karo
Horumarinta Wadajirka Iyo Midnimada Bulshada Soomaaliyeed.
Muwaadinka Soomaaliyeed Ee Haysta Kaarka Aqoonsiga
Qaranka Waxa Uu Si Fudud Ku Heli Karaa Adeegyada Dowladda, Iyadoo Aan Loo Eegin
Qabiil Ama Gobol. Tani Waxay Gacan Ka Geysan Kartaa Horumarinta Sinnaanta Iyo
Dhimista Takoorka.
Muwaadinka Soomaaliyeed Ee Haysta Kaarka Aqoonsiga
Dalka Ayaa Si Fudud Ugu Socdaali Kara Gobolada Dalka Isagoo La Kulmi Kara Dad Soomaaliyeed
Oo Meelo Kala Duwan Ka Yimid. Tani Waxay Gacan Ka Geysan Kartaa Dhisidda
Kalsoonida Iyo Isfahamka Ka Dhexeeya Kooxaha Kala Duwan Ee Soomaalida.
Muwaadinka Soomaaliyeed Ee Haysta Kaarka Aqoonsiga
Qaranka Waxa Uu Si Fudud Ugu Codeyn Karaa Doorashada Kana Qayb Qaadan Karaa
Hanaanka Siyaasadda. Tani Waxay Gacan Ka Geysan Kartaa Horumarinta Ka-Qaybgalka
Bulshada Iyo Dhisidda Soomaaliya Dimuqraadi Ah Oo Dheeraad Ah.
Guud Ahaan, Kaarka Aqoonsiga Qaranku Waxa Uu U Noqon
Karaa Qalab Awood Badan Oo Lagu Horumarinayo Wadajirka Iyo Midnimada Bulshada Soomaaliyeed.
Waxay Caawin Kartaa In La Abuuro Bulsho Loo Wada Dhan Yahay Oo Dhammaan Dadka Soomaaliyeed
Ay Helaan Xuquuq Iyo Fursado Siman.
Dowladda Soomaaliya Waa In Ay Sii Wadaa Ka Shaqeynta
Bixinta Kaararka Aqoonsiga Qaranka Dhammaan Muwaadiniinta. Tani Waa Tallaabo
Muhiim Ah Oo Loo Qaaday Dhismaha Soomaaliya Oo Midaysan Oo Barwaaqo Ah.





0 Comments